Bądź na bieżąco z nowościami w naszym muzeum i zapisz się do newslettera. Co jakiś czas otrzymasz od nas informacje o wydarzeniach. Zapraszamy










Wielkopolski Park Etnograficzny

 
Historia
 


 

  

 

Idea budowy Wielkopolskiego Parku Etnograficznego w Poznańskiem sięga końca lat czterdziestych XX wieku, kiedy to pracownicy Muzeum Narodowego w Poznaniu, w związku z organizacją ekspozycji etnograficznej, wysunęli propozycję założenia w pobliżu zespołu pałacowo-parkowego w Rogalinie, przymuzealnej ekspozycji etnograficznej na wolnym powietrzu. Ostatecznie pomysł ten nie został zrealizowany, jednak od tej pory coraz głośniej mówiono o tym zamyśle, proponując lokalizację przyszłego parku etnograficznego w Poznaniu bądź w jego pobliżu.

Wśród niestrudzonych propagatorów realizacji tej idei najbardziej wyróżniał się dr St. Błaszczyk (1906–1989), który jako pierwszy w Wielkopolsce ogłosił deklarację programową przyszłego skansenu wielkopolskiego pisząc: „skansen winien mieć charakter regionalny, ściślej mówiąc wielkopolski, winien odtwarzać obraz architektoniczny tutejszej wsi na przykładach typowego budownictwa ludowego, wybranego z wielu stron Wielkopolski”. Determinacja autora tych słów była tak wielka, że nie zważając na piętrzące się trudności oraz oficjalne wycofanie się Muzeum Narodowego w Poznaniu z powołania w swej strukturze skansenu, zdołał skupić wokół tej idei kilkanaście osób, m. in: J. Łomnickiego (ówczesnego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu), dzięki którym w dniu 20 maja 1969 roku podjęto tak długo wyczekiwana decyzję o lokalizacji Muzeum Wsi Wielkopolskiej w Szreniawie, w pobliżu Muzeum Narodowego Rolnictwa. Podjęta decyzja stała się podstawą do opracowania pełnej dokumentacji potrzebnej do praktycznego rozpoczęcia budowy skansenu. W 1970 roku zostały wykonane wszystkie zadania konieczne do rozpoczęcia inwestycji, na którą w Poznańskiem czekano ponad dwadzieścia lat.

W tym samym czasie, równolegle do działań związanych ze skansenem w Szreniawie, uwidoczniły się działania J. Łomnickiego (pełniącego, w latach 1969–1981, funkcję dyrektora Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy), który już w połowie lat 60. zaczął przenosić pierwsze obiekty architektoniczne na obrzeże jeziora Lednica w celu stworzenia zaplecza konserwatorsko-technicznego i usługowego dla Ostrowa Lednickiego, a później dla nowopowstałego Muzeum Początków Państwa Polskiego na Lednicy, które z biegiem czasu przemianowano na Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.

Translokacja obiektów architektury tradycyjnej nad jezioro Lednica, budowa ważnej drogi krajowej, której odcinek Poznań-Gniezno przez Pobiedziska zapewnił najkrótsze połączenie Ostrowa Lednickiego z Poznaniem, powołanie działu etnograficznego, a co najważniejsze zahamowanie prac realizacyjnych w Szreniawie, dają J. Łomnickiemu atuty potrzebne do tego, by oficjalnie wystąpić do władz o podjęcie decyzji w sprawie budowy Wielkopolskiego Parku Etnograficznego na obrzeżu jeziora Lednica, a konkretnie we wsi Dziekanowice, jako działu MPP na Lednicy. Przesłana do władz wojewódzkich propozycja, choć szkicowa, została wstępnie zaakceptowana przez Wydział Kultury WRN w Poznaniu, co dało asumpt do wszczęcia przez J. Łomnickiego działań formalnych i merytorycznych w celu uzyskania oficjalnej zgody na zmianę lokalizacji i budowę parku etnograficznego w Dziekanowicach. Owe przygotowania, prowadzone dość intensywnie, nie pozbawione momentów dramatycznych w decyzjach J. Łomnickiego doprowadzają do tego, że już w styczniu 1974 roku zostaje wydana decyzja o ostatecznym ustaleniu lokalizacji Wielkopolskiego Parku Etnograficznego nad jeziorem Lednica, we wsi Dziekanowice. W tym samym roku powstaje też projekt koncepcji przestrzennej i funkcjonalnej skansenu, który po uzupełnieniu planami studium zagospodarowania terenu, zostaje przedłożony w Urzędzie Wojewódzkim, gdzie 29 września 1975 roku zostaje formalnie zatwierdzony przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Dyrektora Urzędu Kultury i Sztuki w Poznaniu do jak najszybszej realizacji przez MPP na Lednicy.

Od formalnego powołania parku do jego udostępnienia społeczeństwu organizatorzy potrzebowali zaledwie siedmiu lat. W tym bowiem czasie zdołano przenieść i ponownie wznieść 26 obiektów, z których w 15 przygotowano ekspozycje bądź pomieszczenia administracyjno-technicznie.

Oficjalnego otwarcia WPE, które nastąpiło 1. czerwca 1982 roku, dokonał A. Kaszubkiewicz — następca J. Łomnickiego. Decyzja o udostępnieniu ekspozycji okazała się bardzo ważna, gdyż spowodowała ona przyśpieszenie tempa rozbudowy WPE, co potwierdzają nie tylko kolejne obiekty przenoszone do WPE, ale i powstanie zamiejscowych punktów etnograficznych w Moraczewie i w Rogierówku.

Rozbudowa WPE, obszar penetracji, działalność animacyjna, poziom frekwencji, a przede wszystkim pozyskanie nowej siedziby dla MPP na Lednicy spowodowały, że w dniu 25 maja 1993 roku WPE został przemianowany na Oddział MPP na Lednicy.

 


Bibliografia:

  • A. Pelczyk, Ewolucja założeń programowych Wielkopolskiego Parku Etnograficznego, „Studia Lednickie”, t. VI: 2000, s.287–323.
  • A. Pelczyk, Kilka uwag o realizacji Wielkopolskiego Parku Etnograficznego w strukturze Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, „Studia Lednickie”, t. V: 1998, s. 201–210.