Bądź na bieżąco z nowościami w naszym muzeum i zapisz się do newslettera. Co jakiś czas otrzymasz od nas informacje o wydarzeniach. Zapraszamy










Dziekanowice stan.22

     Wczesnośredniowieczne cmentarzysko Dziekanowice, stanowisko 22 położone jest na wschodnim brzegu jeziora Lednica, około 90 metrów od jego krawędzi. Nekropola znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie Ostrowa Lednickiego – jednego z najważniejszych ośrodków grodowych Piastów. Początek cmentarzyska możemy określić na okres od około połowy XI wieku, natomiast koniec chowania zmarłych to wiek XIII. Cmentarzysko zostało odkryte w latach 60. ubiegłego wieku. A systematyczne prace wykopaliskowe rozpoczęto w latach 90. Do chwili obecnej rozpoznano obszar ponad 10.500 m2.  Podczas badań pozyskano materiał szkieletowy należący do 1611 osobników pochodzący z 1546 grobów. Jest największym cmentarzyskiem przebadanym systematycznie w ramach programu interdyscyplinarnego. Wśród odsłoniętych i zanalizowanych pochówków wiek oznaczono dla 1564osobników, a płeć dla 951. Podczas badań terenowych starano się rejestrować nie tylko obecność kośćca, czy jego ułożenie, ale także obecność elementów wyposażenia, zarys, kształt i wymiary jamy grobowej oraz elementy jej konstrukcji i wzajemne relacje między pochówkami. Z racji stanu zachowania grobów, ich płytkiego zalegania, oraz ich niekiedy wielokrotnego wkopywania we wcześniejsze jamy grobowe lub obiekty funkcjonującej tu wcześniej osady, nie zawsze możliwe były powyższe obserwacje poczynić.

     W peryferyjnej partii wschodniej cmentarzyska w sezonie 2005 roku odsłonięto fragmentarycznie, a w sezonie 2006 roku zakończono eksplorację dwóch grobów komorowych. Cztery kolejne groby o podobnym założeniu przestrzennym zarejestrowano w sezonie 2008 roku. Odmienność tych grobów polega na kilku zaobserwowanych cechach. Podstawową jest duża jama grobowa i dookolny rów otaczający taką dużą jamę grobową. Wyznaczona przestrzeń ma kształt prostokąta o wymiarach około 3,8-4,5 do 4,0-5,0 m. Przestrzeń ta przez pewien czas w ogóle nie była zagospodarowywana – w jej obrębie nie chowano więcej zmarłych. Jama grobowa należąca do tego założenia znajdowała się w centrum tej przestrzeni. W jamie grobowej składano zmarłego – zawsze jednego. Zmarli pochowani byli w drewnianych dębowych trumnach z żelaznymi okuciami w postaci taśm. Groby komorowe, datowane na przełom X/XI w. lub 1 cw. XI w., stanowiły wyraźne zgrupowanie w północno-wschodniej partii cmentarzyska. Wokół nich występują inne pochówki o standardowych wymiarach jam, nie wyróżniają się ani wielkością, ani dodatkowymi konstrukcjami. Wyjątkowość grobów komorowych wynika również z niewielkiej liczby odkrytych dotąd takich znalezisk na ziemiach Państwa Piastów.

     Badania cmentarzyska pozwoliły pozyskać około 3 tys. zabytków. Najliczniejszą grupą zabytków są przedmioty metalowe wśród których dominują noże, w pochewkach skórzanych ale i w pochewkach z okuciem brązowym, krzesiwa, groty, okucia, gwoździe, sprzączki, odważniki. Liczną pulą zabytków jest biżuteria: pozyskano kilkaset kabłączków skroniowych głównie ze srebra, ale i z miedzi, mosiądzu i żelaza. Wystąpiły obrączki, pierścionki w tym dwa typu Orszymowice. W kilku grobach wystąpiły kolie z paciorków szklanych. Są całe bądź fragmenty ponad 150 monet. Zarejestrowano zabytki z surowca kamiennego, drewna, brązu, gliny, szkła i kości.

     Wyjątkowymi zabytkami w grobach dziekanowickich były: bogato ornamentowane misy mosiężne, miecz, dwa topory, ostrogi. Wśród monet rozpoznano m.in. fragment denara Bolesława Chrobrego typu II Wencezlaus, z lat 995-997, oraz w dwóch połówkach brakteat protekcyjny („pokutny”) Bolesława Krzywoustego z około 1135-1138. Są również dirhemy arabskie z IX-X wieku. Z biżuterii: złoty kabłączek skroniowy, fragment złotej granulowanej aplikacji oraz datowany na przełom X/XI wieku srebrny naszyjnik z 14 kaptorg, zawieszki krzyżowatej i paciorków.

     Materiał i dokumentacja znajdują się w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.

                                Anna i Jacek Wrzesińscy

Biżuteria złota, fot. M.Jóźwikowska

 

Biżuteria złota, fot. M.Jóźwikowska

 

Ozdoba z bursztynu, fot.M.Jóźwikowska

Kaptorga trapezowata, fot. P.Namiota

Zawieszka krzyżowata, fot. P.Namiota

 

Moneta ,,pokutna" Bolesława

Krzywoustego, fot. P.Namiota

Obrączka srebrna, fot.M.Jóźwikowska

Misa, fot.M.Jóźwikowska